کشندسرخ

 

از سوی دیگر گزارش ها حاکی است در 4 ماه گذشته بالغ بر 700 تن ماهی در سواحل امارات و نزدیک به 70 تن ماهی نیز در سواحل عمان تلف شده اند اما هنوز شمار دقیق تلفات ماهی ها و دیگر آبزیان دریایی در سواحل ایران از سوی مسوولان شیلات و محیط زیست اعلام نشده است. با این وجود گزارش های منتشره از سوی برخی خبرگزاری ها در هفته های اخیر نشان می دهد که بیشتر تلفات آبزیان در سواحل ایران مربوط به استان هرمزگان بوده است به طوری که گاه تا 2 کیلومتر لاشه ماهی های مرده به صورت شناور در سواحل بندرعباس مشاهده شده و بوی تعفن ماهی های مرده همچنان در برخی مناطق استشمام می شود. در عین حال معاون محیط زیست دریایی سازمان محیط زیست صبح دیروز در یک نشست خبری در گفت وگو با خبرنگاران از تشکیل کمیته ملی مقابله با کشند سرخ در کشور خبر داد و گفت: نخستین جلسه این کمیته هفته آینده 19 بهمن ماه با حضور دستگاه های ذیربط برگزار می شود تا برای مقابله با این پدیده و کاهش اثرات زیست محیطی آن روی آبزیان دریا تصمیم گیری کند. دکتر نبوی از پاسخ به پرسش خبرنگاران مبنی بر شمار دقیق آبزیان تلف شده در سواحل ایران خودداری کرد و گفت: هنوز آمار دقیقی از سوی استان ها به ما اعلام نشده است اما هفته آینده در جلسه این کمیته، جزئیات دقیقی از شمار تلفات آبزیان در ماه های گذشته از سوی سازمان محیط زیست و دستگاه های مربوطه اعلام خواهد شد.
    <کشند سرخ> که از آن در اصطلاح علمی به <پدیده شکوفایی فیتوپلانکتون ها> نیز یاد می شود در نتیجه افزایش ناگهانی جمعیت نوع خاصی از جلبک های تک سلولی (دانیوفلاژله ها و دیاتومه ها) ایجاد می شود که هنوز علت اصلی تکثیر ناگهانی این جلبک های تک سلولی در دریاها مشخص نشده است اما کارشناسان دو عامل افزایش دمای آب و افزایش بار آلودگی آب بر نیترات ها و فسفات ها را مهم ترین عامل پدیده <کشند سرخ> اعلام می کنند.
    معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست درباره علت بروز ناگهانی این پدیده در خلیج فارس و دریای عمان گفت: در سال 1379 برای نخستین بار پدیده کشند سرخ در سواحل کویت اتفاق افتاد که بعد از مدتی از بین رفت و مجددا امسال بار دیگر در منطقه خلیج فارس و دریای عمان گزارش شده است؛ به طوری که هم اکنون از خلیج بهرگان در خوزستان تا سواحل جاسک در دریای عمان کشند سرخ آب های ایران را فراگرفته است. وی افزود: در آب های ساحلی عمان، کویت، بحرین و امارات نیز این پدیده گزارش شده است و با توجه به اینکه گونه <ککلودینیوم> عامل بروز این پدیده معرفی شده است به نظر می رسد اینگونه فیتوپلانکتون که تاکنون در آب های منطقه شناسایی هم نشده بوده، در اثر طوفان گونو که سال گذشته به وقوع پیوست، وارد آب های دریای عمان و خلیج فارس شده باشد و سپس با شرایط محیطی منطقه سازگار شده و منجر به بروز کشند سرخ شده است.
    دکتر نبوی درباره راهکارهای مقابله با این پدیده گفت: ازجمله راه های مقابله با این پدیده مبارزه بیولوژیک است که اثرات زیست محیطی دیگری دارد که فعلاتوصیه نمی شود چرا که ممکن است معرفی یک گونه جدید به دریا برای از بین بردن این فیتوپلانکتون باعث بروز مشکلات دیگری شود. ضمن اینکه در سال 95 تا 2006 که پدیده شکوفایی جلبکی در آب های کره جنوبی به وقوع پیوست، کارشناسان کره ای از یک روش فیزیکی برای مقابله با آن استفاده کردند. وی افزود: کشند سرخ در کره جنوبی به مدت 13 ماه ادامه یافت و بعد از آن به طور ناگهانی میزان آن کاهش یافت اما در همین مدت بر اساس برآورد کارشناسان بین 100 تا 200 میلیون دلار به شیلات این کشور خسارت وارد کرد.
    معاون محیط زیست دریایی سازمان محیط زیست ادامه داد: یکی از موثرترین راه های کاهش اثرات زیان بار کشند سرخ که در کره جنوبی نیز اجرا شده است، استفاده از ذرات رس محلول در آب و پاشیدن آن در مناطق آلوده به کشند سرخ است اما این روش هم با توجه به گستردگی مناطق دریای آلوده عملاامکان پذیر نیست و تنها می تواند در حوضچه های پرورش میگو و آبزیان مورد استفاده قرار گیرد. از سوی دیگر، حامد صدیقی، مدیر دفتر اکوبیولوژی سازمان محیط زیست نیز درباره عواقب زیان بار این روش مبارزه با پدیده کشند سرخ گفت: هرگونه اقدام اجرایی برای مقابله با کشند سرخ نیازمند مطالعات وسیع و کار کارشناسی و پایش روازنه مناطق آلوده است؛ ضمن اینکه استفاده از ذرات رس نیز می تواند منجر به افزایش کدورت آب و نابودی سواحل مرجانی شود به همین دلیل باید برای مقابله با این پدیده ضمن اینکه از تجارب کره ای ها استفاده می کنیم، گزینه ای را اجرایی کنیم که عواقب زیست محیطی کمتری داشته باشد.
    صدیقی کاهش اکسیژن آب و ترشح سموم از این نوع فیتوپلانکتون ها را مهم ترین تهدیدات شکوفایی جلبکی عنوان کرد و در پاسخ به پرسش خبرنگار اعتماد ملی درباره تهدیدات انسانی این پدیده گفت: هنوز هیچ گزارش رسمی و مستندی از زیان بار بودن این سموم در انسان گزارش نشده است اما با توجه به اینکه در بیشتر کشورهای حوزه خلیج فارس و همینطور در جزایر کیش و قشم تا حدودی از آب شیرین کن ها استفاده می شود، نگرانی هایی مبنی بر احتمال مسمومیت آب با سموم مترشحه از این نوع فیتوپلانکتون ها به وجود آمده است.
    معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست موثرترین راهکار کنترل پدیده کشند سرخ را کنترل ورود فاضلاب های شهری به دریا و ایجاد تصفیه خانه های فاضلاب در مناطق ساحلی عنوان کرد و گفت: این یک اقدام اساسی و بلندمدت است که در همین مورد پیشنهادی در دولت مطرح شد و خوشبختانه ایجاد فوری تصفیه خانه های فاضلاب در شهرهای آبادان، خرمشهر، بندرعباس و چابهار در کمیسیون زیربنایی دولت به تصویب رسید و چنانچه این مصوبه در دولت نیز به تصویب برسد، وزارت نیرو موظف می شود تا دو سال آینده عملیات ساخت و راه اندازی این تصفیه خانه ها را به اتمام برساند.
    وی همچنین از انجام یک طرح پایلوت مقابله با کشند سرخ در خلیج فارس در آینده نزدیک خبر داد و گفت: بر اساس گزارش هایی که از سوی شیلات داشتیم بیشتر ماهیانی که در سواحل ایران تلف شدند از گونه های اقتصادی نبودند اما به هر حال باید برای مقابله با این پدیده مرگبار در یک برنامه هماهنگ، تمامی کشورهای منطقه به یک راهکار مشترک دست یابند که در اجلاس اخیر راپمی (سازمان منطقه ای محیط زیست خلیج فارس و دریای عمان) نیز بر این موضوع تاکید شد.
    
    
    پایداری کشند سرخ در خلیج فارس
    اما آنچه نگرانی های کارشناسان محیط زیست را دوچندان کرده است، وجود شواهدی مبنی بر ساکن شدن دانیوفلاژله های عامل شکوفایی جلبکی در خلیج فارس است به طوری که حامد صدیقی، مدیر دفتر اکوبیولوژی سازمان محیط زیست می گوید: ایستگاه پایش سازمان محیط زیست در جزیره هرمز همچنان فعال است و به صورت روزانه و حتی دوبار در روز کارشناسان ما اقدام به نمونه برداری و آزمایش نمونه ها می کنند. وی افزود: نتایج مطالعات نشان می دهد تراکم گونه ککلودینیوم حتی در برخی روزها به ویژه در مهرماه سال جاری در هر لیتر آب به 50 میلیون هم رسیده که این رقم بسیار زیادی است اما روزهایی که تراکم ککلودینیوم در این حد بالاگزارش شده، زیاد نبوده است ولی در عوض شاهد روزهایی بودیم که به طور مکرر و پشت سر هم تراکم این گونه در هر لیتر آب بین 10 تا 20 میلیون گزارش شده است و این نشان می دهد که این گونه در حال مستقر شدن در منطقه است. به گفته وی، بیشتر تلفات آبزیان هم در روزهایی بوده که چند روز پشت سر هم (به ویژه در آبان ماه) تراکم ککلودینیوم هر لیتر آب بین 10 تا 20 میلیون بوده است. وی استشمام بوی تعفن در برخی مناطق ساحلی بندرعباس و قشم را ناشی از مرگ و میر آبزیان و نیز مرگ و میر همین فیتوپلانکتون ها و تخمیر بی هوازی آنها عنوان کرد که در هفته های اخیر موجب نگرانی بسیاری از ساکنان جنوب ایران شده است.
    کشند سرخ همچنان در خلیج فارس قربانی می گیرد و تا به امروز ده ها تن ماهی و دیگر انواع موجودات آبزی را به کام مرگ کشانده است اما هنوز هم هیچ راهکار عملی ای برای مقابله با آن اتخاذ نشده است

/ 0 نظر / 86 بازدید